Originalan tekst podjeljen u 4 dijela i od službenog naratora pročitan u toku svečanog programa u kazalištu MADLENIANUM u Zemunu.
Prvi dio
Burna je istorija postojanja malog naselja iz vremena daleke praistorije, kasnije utvrde na uzvišici zvanim Gardoš - na braniku vodenih puteva dve moćne reke, staništa Panonske rečne flotile moćne Rimske imperije, kasnije varoši i grada imena ZEMUN …
Uvek na vetrometini istorijskih zbivanja i ratnih okršaja - često uništavan stihijom vatre pretvarajući ga u oganj i pepeo …
U vremenima postojanja pisanih zapisa novijeg vremena zabeleženo je:
• aprila meseca dana 12. godine 1788. Podsticajem jakog vetra bukti požar koji uništava ceo južni blok kuća, magacina i pomoćnih zgrada. Zaustavlja se kod broja 6 u Gospodskoj ulici.
• avgusta meseca dana 22. godine 1791. Požar uništava 58 kuća u bloku zgrada izmedju Oračke i Bežanijske ulice.
• avgusta meseca dana 16. godine 1867. Vatra koja je nastala na jednoj zgradi na Magistratskom trgu uništava desetak kuća kao i zgradu starog Magistrata. Sledećeg dana vatra izbija u Sindjelićevoj ulici koja guta desetak kuća, kao i zvonik i krov Sv. Nikolajevske crkve. Ceo Donji grad je zahvaćen panikom. Duva jak olujni vetar. Iskre lete na sve strane daleko od mesta požara. Ljudi se penju na svoje krovove, oblažu ih mokrim ponjavama, a sa metlama pokušavaju da ugase vatrenu neman. Dim i plamen se uzdižu toliko visoko da meštani iz susednih sela dolaze u Zemun da pomognu misleći da gori ceo grad.
Posle svih požara koji su se dešavali, Zemunski Magistrat 1869. godine donosi "Uredbu o vatrogasnom redu" kojim se osniva pri Magistratu "Vatrogasna komisija" koja utvrđuje i donosi efikasnije mere zaštite i borbe protiv požara i kazne za nepoštovanje propisa.
Ova nastojanja prihvata i grupa viđenih građana. Obrazuje se Inicijativni odbor i posle detaljnih priprema - prvog novembra 1870 -te godine na Opštoj skupštini osniva se "ZEMUNSKO DOBROVOLJNO VATROGASEĆE DRUŠTVO" i usvaja se prvi USTAV.
MATICA JE ROĐENA !
Drugi dio
Prema usvojenom ustavu Društvo se sastojalo od dobrovoljaca: zanatlija i gradjana ostalih zanimanja koji su izrazili želju da budu aktivni članovi vatrogasne dobrovoljne jedinice, a i povećeg broja pomažućih članova.
Prema Pravilima o unutrašnjem ustrojstvu vatrogastva onog vremena, aktivni članovi - vatrogasci bili su razvrstani u odeljenja: rušilaca-penjača, šmrkača, vodonosilaca, čuvara zgarišta, saniteta i jednog štabnog i momčadskog trubača.
Na čelu vatrogasne jedinice bio je komandir koji je za svoj rad bio odgovoran Opštinskoj vatrogasnoj komisiji i Opštinskom vatrogasnom veću.
Preventivnim radom na sprečavanju požara, kao i efikasnim nastupima na požarima - broj požara sa katastrofalnim posledicama naglo je opao.
To je bio značajan doprinos dobrovoljnih vatrogasaca svome gradu…
Bila je posebna čast postati član "Matice".
U Društvo je na predlog dva člana sa stažom u vatrogasnoj jedinici od najmanje dve godine, priman građanin "koji se dobro vlada".
U redove pomažućih članova primani su u članstvo ličnosti bez obzira na teritorijalnu pripadnost po mestu stanovania.
Sve članove vezivala je humana težnja da pomognu ugroženima od požara, poplava i drugih nesreća ....
Držali su se gesla: "vatru gasi - život spasi".
Značajan događaj u posleratnom periodu bila je vanredna Glavna skupština Društva, održana 16. maja 1921 godine.
Na osnovu odluka sa održane Glavne skupštine, postavljena su četiri profesionalna vatrogasca, a zatim i plaćeni sekretar koji je vodio operativno - tehničke i administrativne poslove.
Odlukama ove skupštine Društva, izvršene su i izmene i dopune Statuta "Matice", na osnovu kojih je ranije održavana tradicija, sada Statutom utvrdjena, da gradonačelnik grada - kasnijih godina na funkciji predsednika Opštine, bude ujedno i predsednik vatrogasnog društva.
Godine 1925. postavljen je ulični sistem uzbunjivanja članstva sirenom koja je postavljena na više mesta u gradu.
Velika proslava 56-to godišnjice postojanja i rada Dobrovoljno vatrogasnog društva "Matica" održana je 1926 godine.
To je bila u novoj državi - Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca, najmasovnija proslava jednog vatrogasnog jubileja.
Godine 1933.donešen je zakon o organizovanju vatrogastva-koji daje veliki polet daljem razvoju ,, matice ,,
U toku okupacije naše zemlje i prilikom bombardovanja Zemuna 17. aprila 1944., kao i u više kasnijih navrata, vatrogasna jedinica je dejstvovala spasavanjem građana iz ruševina i sprečavala požarne katastrofe, koje su mogle nastati kao posledica bombardovanja.
U toku borbi za oslobođenje Beograda i Zemuna u periodu od 2o. do 22. oktobra 1944. godine bilo je više požara koje su u raznim delovima grada uspešno gasile jedinice "Matice".
Ostaje u sećanju izvanredni poduhvat gašenja izazvanog požara prilikom napuštanja kasarne nemačke vojske u objektu današnje osnovne škole "Majke Jugovića", gde su vatrogasci "Matice" na iznenađenje boraca Crvene armije i partizana - na liniji fronta sprečili uništenje zgrade požarom.
Dobrovoljci "Matice" su se masovno odazivali na radne akcije uklanjanja ruševina i podizanja srušenih objekata ….
Radne akcije bile su organizovane i na raščišćavanju srušenih zgrada na zemljištu gde se kasnije izgradio i ovaj objekat pozorišta koji je danas ugostio i nas, učesnike obeležavanja ovog jubileja, pod imenom OPERA I TEATAR MADLENIANUM.
Tako su protekle godine do kraja 1945.
Treči dio
"Matica" u godinama neposredno po završetku II svetskog rata sa svojim članstvom aktivno učestvuje u obnovi svog razrušenog grada ....
Nastaju i vremena obnove vatrogasne organizacije u celoj zemlji.
Osnivaju se dobrovoljna vatrogasna društva - u naseljenim mestima i u brojnim industrijskim radnim organizacijama, zatim osnivaju se opštinski i gradski vatrogasni savezi, pokrajinski i republički ....
Vatrogasni kadrovi iz redova Dobrovoljne vatrogasne čete "Matica" preuzimaju brojne ključne funkcije u vatrogastvu Beograda, Srbije i ondašnje Jugoslavije.
"Matica" dobija i zvanično naziv: Dobrovoljno vatrogasno društvo ..... "Matica".
Nastavlja se i završava akcija izgradnje vatrogasnog doma i u mesecu septembru 1956. godine, održana je svečanost povodom useljenja u zdanje u kojem se "Matica" nalazi i danas.
U novo otvorenom domu održavaju se brojni susreti: bratimljenje sa DVD Viroviticom, Kaštel Sućurcem, Mrkonjić Gradom, Ulcinjem ......
Vatrogasni dom "Matice" posećivale su vatrogasne delegacije iz Poljske, Sovjetskog saveza, Velike Britanije, Nemačke, Austrije, Japana, Madjarske, Čehoslovačke, Kine, i dr.
Danas ovaj sastav predstavlja jednu operativno taktičku celinu vatrogastva Zemuna i ima snažan uticaj na revitalizaciju dobrovoljnog vatrogastva ne samo u Zemunu, nego u Beogradu i Republici Srbiji.
Članovi jedinice učestvovali su sa pripadnicima profesionalnog vatrogasnog sastava - Vatrogasne brigade Beograd - Stanice Zemun, na brojnim intervencijama na području Zemuna, Novog Beograda i užeg dela Beograda .....
Dobrovoljno vatrogasno društvo "Matica" sa svojim stručnim kadrovima stekla je ugled jednog stručnog afirmisanog centra u oblasti zaštite od požara.
Aktivnost dobrovoljne vatrogasne organizacije u vatrogasnom domu "Matica" sve više poprima oblike koji su bliski mentalitetu savremenih mladih populacija.
Ovim je učinjen značajan korak napretka u osavremenjavanju sadržaja rada sa mladima i time pored njihovih interesa za aktivnosti u sportu, muzici, zabavi provejava i uticaj na razvoj socijalnih motiva za pružanje pomoći ugroženima kod požara, poplava, ekoloških akcidenata.
Ohrabrujuće je da u ovim godinama postojanja i rada sve više preovlađuje i interes mladih za delatnost na polju zaštite od požara.
A to je bio i jedan od glavnih sadržaja programa rada i nastojanja za okupljanje u redovima "Matice" mladih iz raznih starosnih i obrazovnih sredina.
Eto - to je danas "MATICA".
Četvrti dio
Dobrovoljno vatrogasno društvo "Matica" ovim stočetrdesetogodišnjim jubilejom ulazi u vek i po postojanja i rada.
Društvo je nastalo voljom i željom svojih građana, žitelja Zemuna sa jednom idejom koja objedinjuje želju za bezbednost svojih najdražih i svih žitelja svoga grada i njihove imovine .......
"Matica" je u svom dosadašnjem vremenu trajanja prošla kroz pet oblika državnih - društvenih uređenja.
Opstala je…….
"Matica" će i dalje negovati i unapređivati saradnju sa profesionalnim delom vatrogasne službe u preventivnom i naročito u represivnom delu kroz akcije gašenja i spasavanja.
Oblici saradnje, obuka članova u vatrogasnim veštinama, kao i način stimulacije, moraju biti prilagođeni zahtevima vremena, zahtevima učesnika i gradjana.
Pred nama je realizacija donetih zakona iz oblasti zaštite od požara, donošenje pravilnika, uredbi i drugih pratećih propisa.
Naravno da će i oni značajno uticati na brzinu i način prilagođavanja dobrovolinog vatrogastva integralnoj celini službe zaštite od požara i spasavanja, pogotovu u vremenu danas i vremenu koji predstoji na ovom području usled klimatskih i drugih zbivanja ...
"Matica" svojim postojanjem, kao i tokom prohujalih decenija, treba da bude kula svetilja ovakvog oblika rada u zaštiti od požara.
Ona treba da bude kula svetilja - koja će po svom radu i efikasnosti u izvršavanju zadataka biti vidljiva i prepoznatljiva u svim krajevima.
Kada se ta svetlost raširi no Srbiji, moći ćemo da kažemo:
" Svi smo mi MATICA ! "...Takva treba da bude "Matica" sutra !
